Translate

Zoeken in deze blog

maandag 12 november 2018

De eerste wereldoorlog 100 jaar geleden is nog maar net afgelopen als de volgende oorlogen alweer zijn begonnen...

Winston Churchill commented: "The war of giants has ended, the wars of the pygmies began." (https://en.wikipedia.org/wiki/Polish%E2%80%93Soviet_War) Nadat de eerste wereldoorlog was afgelopen, was Europa drastisch veranderd. De grote naties Rusland, Duitsland, Hongarije-Oostenrijk en het Ottomaanse rijk waren gevallen en in de wanorde en onduidelijkheid begon strijd om de landsgrenzen van onder meer Polen, Litouwen, Tsjecho-Slowakije en Joegoslavië.

Onbegrijpelijk eigenlijk dat we nu 100 jaar later zo zijn gericht op het einde van de eerste wereldoorlog, alsof toen de oorlogswaanzin eindigde. Terwijl in werkelijkheid die waanzin elders verder ging.

In de jaren twintig speelde deze oorlogen en in de jaren dertig was er natuurlijk de ChineseIerse,  Spaanse en de Oostenrijkse burgeroorlog en de opkomst van het fascisme in Italië en Duitsland. In 1937 begon de Tweede Chinees-Japanse Oorlog (ook bekend als Tweede Sino-Japanse Oorlog) en in 1939 begon de tweede wereldoorlog... Dus waarom spreken we dan over het interbellum?

Een interbellum (van het Latijn inter, tussen en bellum, oorlog) is een periode tussen twee oorlogen.
Het interbellum is de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog (https://nl.wikipedia.org/wiki/Interbellum).

Als ik echter op de lijst van oorlogen kijk op Wikipedia dan is te zien dat er in de 20e eeuw -als ik het goed zie- geen oorlog in 1907, 1908 en 1909. Maar waarschijnlijk waren die er dus wel, maar niet bekend op Wikipedia (overigens tel ik de koude oorlog niet eens mee in mijn beoordeling). Het is toch eigenlijk een wonder dat we met al dat gedonder in de wereld de tijd vinden om bier te brouwen?

In de negentiende eeuw verdwenen zeer veel brouwerijen in Nederland, veel ambachtelijke kennis ging verloren en de kwaliteit van het bier werd slechter dan ooit tevoren. Dit had allerlei oorzaken die allemaal tezamen een verwoestend effect hadden en die ik hieronder (en in de bronnen daaronder) zal verklaren (http://witteklavervier.nl/nl/historie/1750-1950/bier-in-de-19e-eeuw).

Tegen 1900 hadden brouwerijen wereldwijd de capaciteit om grotere verscheidenheid aan bieren te maken en verkopen. Alles had er waarschijnlijk anders uitgezien als we vanaf 1914 niet te maken hadden gekregen met oorlog, recessie en drooglegging (www.kraftbier.nl/bierhistorie/).

Aangenomen mag worden dat het ontstaan van Nederland en de bijbehorende kosten van oorlogen en dergelijke voor een aanzienlijk deel werd gefinancierd met de opbrengsten van belasting op bier. Bijzonder hinderlijk was een belasting op de inhoudsmaat van de brouwkuip die een noodzakelijke schaalvergroting onnodig in de weg stond (http://witteklavervier.nl/nl/historie/1750-1950/bier-in-de-19e-eeuw). Zie ook blz 319 en voetnoot 59 op blz 50 van Staat van oorlog: wapenbedrijf en militaire hervorming in de Republiek der ...Door M. A. G. de Jong (2005).

Dat belasting op bier niet altijd verkeerd is, blijkt uit de overwinning die wij Nederlanders op de Spanjaarden hebben behaald tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648).
In de Middeleeuwen werd er veel meer bier gedronken dan tegenwoordig. Bier was veiliger om te drinken dan water, want dat wemelde van de bacteriën. De schatting is dat Nederlanders in de tijd van de Tachtigjarige Oorlog jaarlijks zo'n 400 tot 600 liter bier dronken. Een gemiddelde van ruim een liter bier per dag.
Uit een wetenschappelijk onderzoek dat in 2012 is verschenen in het Journal of American Association of Wine Economists, blijkt dat Nederland door het vele bier drinken de Tachtigjarige Oorlog heeft gewonnen. Volgens economen Koen Deconinck van de Universiteit van Leuven en Johann Swinnen van Stanford University hebben de belastingen op bier "een cruciale rol in de financiering van de opstand gespeeld" (www.biernet.nl/algemeen/weetjes/de-tachtigjarige-oorlog-gewonnen-met-bier).

De "dobbele stuver" : een gewestelijke (oorlogs)belasting op "elcke tonne bier"
Deze belasting, in 1599 geheven als een soort oorlogsbelasting, gold volgens de magistraat van Arnemuiden alleen voor de tappers.
De "schamele gemeente" en de soldaten dienden daarvan uitgesloten te worden. Het betreft vooral de "cleyne inbrouwen bieren". Die bieren verdienden eigenlijk die naam niet: "meer wesende verdorven water dan bier ende alleenlyck wesende tot dienste ende gerieve van dalderscamelste gemeent" (www.arnehistorie.com/Artikelen-Belastingen-GA/belastingen-op-bieren-tijdens-de-80-jarige-oorlog.html).

Het jaar 1609 was het begin van het Twaalfjarig Bestand met Spanje (1609-1621). Dat had tot gevolg dat het "Antwerps bier" niet meer als "Uijtlants" maar als "Inlants" bier werd beschouwd. Dit "Belgisch bier" werd toen al als een bedreiging beschouwd wegens zijn kwaliteit. Dat blijkt uit klachten vanuit het tappersgilde (www.arnehistorie.com/Artikelen-Belastingen-GA/belastingen-op-bieren-tijdens-de-80-jarige-oorlog.html).

Men beweert zelfs dat de overwinning op de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog grotendeels met bieraccijnzen gefinancierd is (www.kennisinstituutbier.nl/geschiedenis
www.nederlandsebrouwers.nl/over-bier/cultuur-en-geschiedenis/). Naast het bier was ook de hophandel een enorme steun voor de Hollandse staat (zie Bier in Nederland: een biografie, Door Marco Daane, 20 mei 2016).

Volgens sommige historici heeft de Spaanse oorlog het Hollandse bier genekt, want het brouwen was dan nog wel mogelijk, het exporteren was niet mogelijk  (zie Bier in Nederland: een biografie, Door Marco Daane, 20 mei 2016). Onder meer de Goudse brouwindustrie en de Delftse brouwindustrie hadden hier onder te leiden.

In de middeleeuwen staat Gouda bekend als de belangrijkste bierstad van Holland. Op het hoogtepunt van de bierbrouwerij, rond 1470, telt de stad ongeveer tweehonderd brouwers. Bierbrouwerij Het Ossenhooft aan de Westhaven is daar een van. De brouwnijverheid is in de veertiende en vijftiende eeuw de voornaamste motor van de Goudse economie. Het overgrote deel van de jaarlijkse bierproductie wordt per schip naar de dichtbevolkte Zuidelijke Nederlanden geëxporteerd. Vanaf het begin van de zestiende eeuw zakt de bierproductie langzaam in. Het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) geeft de kwakkelende bierbrouwerij de genadeklap. Alleen de rijke grachtenpanden langs de Haven doen nog denken aan de gloriedagen van het Goudse bier (www.goudsecanon.nl/4/1400/Het-Ossenhooft/).   

De historicus Van Beurden beschrijft dat “vele der opgenoemde meesters later Gennep hebben verlaten, daar door oorlogen in Napoleons tijd en de afschaffing der gilden de kleinere steden veel te lijden hebben gehad”. De trek naar de ‘groote steden’ was begonnen. Daar kon men namelijk het handwerk geheel vrij uitoefenen (www.dooijevaer.nl/33-for-single-articles/92-gennep-ruim-600-jaar-gennepse-biergeschiedenis.html).

Michiel de Ruyter werd in 1607 dichtbij de Noordzee geboren: in Vlissingen. Zijn vader was bierdrager van beroep. Een bierdrager is iemand die tonnen bier draagt. Maar Michiel wilde geen zware tonnen vol bier dragen. Toen hij 11 jaar was, werkte hij al als hulpje op een schip. Het was zijn eerste baantje op zee (www.entoen.nu/michielderuyter/b1).

Bier aan het IJzerfront neemt u mee naar de Westhoek tijdens de Eerste Wereldoorlog (www.klaproos.be/bier.htm) (http://biervat.blogspot.nl/2013/08/bier-aan-het-ijzerfront.html).

Oorlog brengt zowel het slechtste als het beste naar boven in mensen. Toen de Engelsen in de Eerste Wereldoorlog aan het Belgische front vochten, brachten ze behalve moed ook hun ale, scotch en stout bieren mee. Deze bieren vielen zo in de smaak bij de Belgen dat Wielemans uit Vorst na de oorlog besloot om zelf een bier van dit type te brouwen: Scotch C.T.S Tot op vandaag staat dit bier voor moed, karakter en respect voor traditie. Biertype: Donkerbruine ale, Smaak: Zoet en moutig met een beetje gebrande bitterheid 7,2% (http://cafecasino.nl/bier-van-de-maand-scotch-c-t-s/)

Bier, hop en de Eerste Wereldoorlog
Met het eerste hoofdstuk “In oorlogen sneuvelt de waarheid altijd als eerste”, wordt het onderzoek in tijd en ruimte gesitueerd....Het tweede hoofdstuk, “Zolang er brouwers zijn, zal er bier zijn”, gaat dieper in op de situatie van de brouwers en hun bier tijdens de Groote Oorlog...In het derde hoofdstuk “Hop en bier – hop en landbouw – hop en Poperinge” wordt dieper ingegaan op de teelt en de pluk van deze grondstof tijdens de oorlog. Naast het areaal en de oogst, komt het aspect ‘soldaten in de pluk’ aan bod.  In het vierde en laatste hoofdstuk “Bier, wijn en sigaren, en dan het oorlogsklusje klaren”, is onderzocht hoe het zat met het eindproduct: bier
(www.scriptiebank.be/scriptie/bier-hop-en-de-eerste-wereldoorlog).

Tot aan de eerste wereldoorlog werd er veel in de brouwerij geïnvesteerd. De productie groeide tot 14.000 Hl. In de oorlog was er sprake van een behoorlijke terugval in de afzet van het bier en moest de productie terug. De grondstoffen waren moeilijk verkrijgbaar, en de prijzen stegen. Mout moest in Engeland en de Verenigde Staten tegen hoge prijzen worden aangekocht. Tot overmaat van ramp werd een schip met 100 ton mout voor de brouwerij door de vijand op weg van Baltimore naar Rotterdam getorpedeerd. De brouwerij bleef echter draaien gedurende de eerste wereldoorlog (www.pinkgron.nl/barbarossa/barb_hist.php).

“Tortelduivenbier bestond er in twee soorten, donker en licht. Afhankelijk van de alcohol werden de accijnzen afgedragen. De brouwer brouwde, maar moest behoorlijk belasting betalen”, zo weet Broer Mooren. Hij kent nog mooie anekdotes van de tijd vlak voor de oorlog. “Het bier kostte een dubbeltje per liter. Op zo’n ‘blauwe maandag’ lagen de jongens van de fabrieken in de omtrek dan op mooie dagen aan de Niersdijk.” Of de knechten die aan de Maas werkten in Niftrik bij Wijchen. “Vier, vijf uur ’s morgens gingen ze per fiets naar hun werk. Laat in de middag kwamen ze terug en dronken een of twee driekwartliters op. En dan meteen naar bed om de volgende morgen weer vroeg met de fiets naar het werkt te gaan.” De arbeiders van meubelfabriek de Gennepermolen lustten ook wel een Tortelduivenbiertje. “Tussen de middag, maar later verbood directeur Fred Steinman dat zijn werknemers. Bier drinken was veel te gevaarlijk met al die zaagmachines en gereedschappen.” Broer Mooren: “Wij jongens moesten meehelpen op de brouwerij. Met een spoelmachine werden de flessen gereinigd. De borstels gingen af en aan.” Vader Jan was een krachtige man. “Hij was heel sterk en versleepte in z’n eentje al die grote biervaten. Hij legde die vaten dan op de bierwagen. De vaatjes van wel zestig, zeventig liter gingen dan met paard en kar naar de klanten, vooral café’s in Gennep, Ottersum en Ven-Zelderheide.” Hendricus en Jan Mooren combineerden de brouwerij met het landbouwbedrijf (www.dooijevaer.nl/33-for-single-articles/92-gennep-ruim-600-jaar-gennepse-biergeschiedenis.html).

Op 2 maart 1915 werd in Arcen de acte ter oprichting van Stoombierbrouwerij de Vriendenkring ondertekend door vier kleine, toen nog ondergistende, brouwers. ... Het ging goed met Stoombierbrouwerij de Vriendenkring en het zogenaamde VK Bier werd op vele plaatsen in het land verkocht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de brouwerij veel te lijden gehad: auto's en paarden werden in beslag genomen en het strategisch gelegen pand werd tegen het einde van de oorlog zwaar beschoten door de Engelsen. Na de oorlog is men direct weer met de wederopbouw begonnen, maar door de algemene malaise was de bierafzet onder de maat en kwam men in financiële problemen. Een oplossing was het verkopen van 201 aandelen aan Brouwerij de Drie Hoefijzers te Breda in 1949 (www.hertogjanproeverij.nl/historie-brouwerij).

Het eerste bierblikje dateert van 1935? Hoewel de introductie van bier in blik een groot succes was, werd het rond 1942 grotendeels verboden bier op deze manier te verkopen zodat het blik gebruikt kon worden in de oorlog (www.talkiesman.nl/news/lifestyle/11x-feiten-over-bier/).

Bierdrinkende 'moffen' op een Bredaas terras... Een Duitser in een dikke leren jas serveert het bier. De kroeg was waarschijnlijk verlaten omdat de inwoners van de Baroniestad (50.000 mensen) op de vlucht waren geslagen voor de Duitse troepen (www.omroepbrabant.nl/?news/2166921033/Bizarre,+ontroerende+en+schokkende+beelden+van+dn+oorlog+in+Brabant++.aspx).

Knipsel ‘Toen de oorlog begon – deel 10 (Dwangarbeid fataal)’ – AD Rotterdams Dagblad, editie Hoeksche Waard, 9 april 2015
Alle Nederlandse mannen tussen de 18 tot 35 jaar moesten zich in 1943 melden voor de Arbeitseinsatz...Vanaf Rotterdam voerde de reis per trein naar Mettingen, een stadsdeel van Esslingen am Neckar, onder de rook van Stuttgart. In deze plaats bevond zich de Maschinenfabrik Esslingen, producent van locomotieven, trams, wagons, pompen en ketels. ...De werkdagen waren lang en bijna iedereen had last van luizen. Het voedsel hield niet over, brood en soep zonder veel voedingswaarde. „Rooie kool, witte kool, savooiekool, zo in het water gekiept. Om twaalf uur kregen we eten, om half een stikten we alweer van de honger.” Vanwege de aanwezigheid van een lokale brouwerij werd er ook bier als voedselvervanger uitgedeeld. Cor Groenenberg: „We kregen wel tien flesjes per dag. Na de oorlog heb ik nooit meer bier gedronken.” De dwangarbeiders sliepen in stapelbedden in een barak, vlakbij de fabriek. Ondanks het gevaar, vanwege de vele bombardementen van de geallieerden (http://wo2-hoekschewaard.nl/goudswaard/deel-10/).

Vanuit het woonhuis aan de Houtstraat gaat het met een trapje iets naar beneden richting brouwerij, waar de koperen ketels stonden. De ketels zijn ingemetseld met stenen, een soort stenen geraamte, zoals destijds gewoon is. Onder de ketels is ook een stookoven met kolen als brandstof. De gewelfde kelders zijn groot en bieden in de oorlogsjaren bescherming tijdens bombardementen (www.dooijevaer.nl/33-for-single-articles/92-gennep-ruim-600-jaar-gennepse-biergeschiedenis.html).

1949: ‘Het bier is weer best’
Nederland is na de oorlog een land van matige drinkers. Zó matig, dat het Centraal Brouwerij Kantoor besluit dat er een campagne nodig is om de bierconsumptie te stimuleren. Het blijkt het begin te zijn van een flinke toename van het drankgebruik (http://historiek.net/jaren-van-verandering/45220/).

In 1959 zette Mary Servaes, beter bekend als de Zangeres Zonder Naam, het levenslied ‘Ach vaderlief, toe drink niet meer’ op de plaat. Zij kreeg er haar eerste gouden single mee:
Ach vaderlief, toe drink niet meer
Ik vroeg ’t al zo menige keer
Want moesjelief huilt telkens weer
Ach vaderlief, toe drink niet meer
Kort na de oorlog leek het erop dat de drankbestrijders gewonnen hadden: er werd in die tijd onmiskenbaar minder gedronken dan voorde oorlog.... In de jaren direct na de oorlog daalde de alcoholconsumptie naar een dieptepunt. Datk wam wellicht voor een klein deel door het heersende arbeidsethos,maar vooral door de geringe verkrijgbaarheid en de hoge prijzen van alcoholhoudende dranken (http://historiek.net/jaren-van-verandering/45220/).

Ondanks de populariteit van pils blijkt de Nederlander minder dorstig dan de buren in Duitsland en België. Een dieptepunt wordt bereikt in de jaren vlak na de Tweede Wereldoorlog. In 1949 drinkt de Nederlander gemiddeld niet meer dan tien liter bier per jaar. Om het tij te keren zette het Centraal Brouwerij Kantoor (nu Nederlandse Brouwers) in de jaren vijftig een reclamecampagne op met de slogan: “Het bier is weer best”. De campagne heeft succes. Halverwege de jaren zestig stijgt de bierconsumptie tot 40 liter. Het begin van de jaren negentig laat een voorlopig hoogtepunt zien van 90 liter. Inmiddels drinken we gemiddeld tussen de 70-80 liter bier per Nederlander per jaar (www.kennisinstituutbier.nl/geschiedenis).

Waar het na de oorlog wel goed mee ging, was het bier. In de late jaren veertig en in de jaren vijftig werd de bierproductie opgevoerd.Bier was in voorgaande eeuwen een volksdrank geweest, vooral vanwege de volstrekte ondrinkbaarheid van het stedelijke oppervlakte-water. Om het grachtenwater, dat hevig vervuild werd door bedrijvigheid als laken- en verfindustrie, enigszins drinkbaar te maken, werd er bier van gebrouwen. Dat bier moest door het hele gezin gedronken worden, ook door de allerjongsten. Dat leidde ertoe dat het meest gedronken bier in vroeger tijden ‘dun bier’ was, een vrijwel alcoholloze drank met een ongetwijfeld navenant slappe smaak, enigszins te vergelijken met moderne dranken als ‘lättöl’ in Zweden en‘light’ in de VS. Het op grote schaal brouwen van dun bier was een ze-gen voor de volksgezondheid, maar het zorgde er ook voor dat bier door de eeuwen heen een slecht imago had. Wie echt aan de alcohol wilde, nam zijn toevlucht tot jenever. Alleen wie het kon betalen dronk wijn of ‘vol bier’. Dat negatieve imago werd er niet beter op toen in de Tweede Wereldoorlog, bij gebrek aan grondstoffen, voor-namelijk slap bier werd gebrouwen.
Toen de oorlog voorbij was, en er langzamerhand betere grondstoffen beschikbaar kwamen, besloten de gezamenlijke brouwers, verenigd in het Centraal Brouwerij Kantoor, dat het tijd werd, de oude vooroordelen voorgoed uit de wereld te helpen. Hun befaamde slagzin ‘Het bier is weer best’ moest suggereren dat de kwaliteit van het Nederlandse bier weer op het vooroorlogse peil terug was. De campagne werd breed ingezet: tot in het befaamde Nieuwe Haagse Kookboek, een tijdloze klassieker, werden tips gegeven om de huisvrouw te leren hoe bier bewaard moest worden, bij welke gelegenheden men het kon drinken en zelfs hoe men een biertje moest inschenken. Of het aan de brouwerscampagne ligt of niet, zeker is dat de Nederlander na de oorlog steeds meer bier is gaan drinken. Lag de bierconsumptie in 1949, toen de campagne van start ging, rond de 10 liter per hoofd, halverwege de jaren zestig was de 40 liter bereikt. De stijging zette door tot begin jaren negentig,met een top rond de 90 liter, om daarna langzaam te dalen tot zo’n 70 liter nu  (http://historiek.net/jaren-van-verandering/45220/).

In een grijs verleden stonden binnen de Rotterdamse stadsmuren maar liefst 48 bierbrouwerijen. Voor de oorlog was Rotterdams Stout een populair biertype onder havenarbeiders. De oorlog bracht hier veranderingen en na de Tweede Wereldoorlog waren er nog slechts twee pilsbrouwerijen over: Heineken op Noord en Oranjeboom op Zuid. In de jaren ’70 trokken ook deze brouwers de stad uit (http://steffelaarbier.nl/nl/wie-is-steffelaar/).


Het is 2014, een jaar waarin veel zal worden stilgestaan bij de 100e verjaardag van de Eerste Wereldoorlog. ...Het bier heette Passchendaele en het was gebrouwen ter ere van de Eerste Wereldoorlog....Ik proefde een halve liter slap bier en verder vooral heel veel ronkende marketing. Wel marketing over de rug van dode soldaten. Dat heet dan respect.
Op het etiket stond zelfs een roosje afgebeeld, een verwijzing naar het gedicht “In Flanders Fields” (In Flanders fields the poppies blow). Ook voor de wereldliteratuur niets dan respect hoor.
Goed, we zaten in een kroeg, we waren de enige niet, al gauw gaat zo’n bier dan een eigen leven leiden. We verzonnen aan de lopende band andere ongepaste herdenkingsbieren. Wordt de Brand Sylvester ingeruild voor “NieuwjaarsBrand”, uit zogenaamd respect voor de Volendammers? Durft de Leidsche brouwerij een BennøL aan? Zouden we in 2045 heus Sobibier gaan drinken, “koosjer en nach Reinheitsgebot”…?
Kroegpraat, toogzever, allemaal supergrappig natuurlijk – maar dit bier is geen grap. Brouwerij Van Honsebrouck, ook bekend van de Kasteel-bieren, heeft werkelijk gedacht uit die nare oorlog een slaatje te kunnen slaan. Het is je reinste lijkenpikkerij. Al dat geouwehoer over respect en “a minute of silence” is opgeklopte marketing. “The Great Beer”, jawel.
Natuurlijk, ik weet het wel, zo’n brouwer moet ook z’n omzet halen, bier is nu eenmaal geen nobel kunstwerkje dat zonder winstbejag door toegewijde smulpapen wordt bereid. Je moet commercieel durven zijn. Dat vind ik allemaal best. Maar moet het dan echt zó? Wat mij betreft zijn er ook in de reclame nog wel ethische grenzen waar je rekening mee mag houden. Je zou hopen dat de potentiële klanten dat ook vinden.
Eén ding moet je Van Honsebrouck nageven: ze zijn wel stijlvast. Ook in mijn mond bleek de Passchendaele een smakeloos bier (http://dossierhop.nl/ongepast/).

Een greep uit het aanbod: Remembrance Beer (blond bier met alcoholpercentage van negen procent, van brouwerij Eutropius uit Heule), J.J. Crowe (bruin bier met alcoholpercentage van tien procent) en Wipers Times (blond bier met alcoholpercentage van 6,2 procent, van brouwerij Kazematten, nieuwe stadsbrouwerij uit Ieper).
De bieren hebben vaak een verhaal of speciale anekdote van de brouwer ter verantwoording. Zo vraagt het bier Passchendaele van brouwerij Van Honsebrouck uit Ingelmunster op het etiket aan de drinker om even stil te staan bij de zware veldslagen die daar plaatsvond, met ‘50 cl respect’.
Op de kroonkurk van dit blond biertje met laag alcoholpercentage (5,2 procent) staan dan weer de jaartallen 14-18 vermeld. Een deel van de opbrengst van dit bier wordt aan de gemeente Zonnebeke geschonken om bij te dragen in het onderhoud van de oorlogsmonumenten.
Andere ‘oorlogsbieren’ passen dan weer de ingrediënten aan. De Flanders Fields Ale 14-18 is bijvoorbeeld een mix van een Belgisch blond bier met hop uit de Vlaamse velden en een Engelse ale. En Ypres van de Struise Brouwers uit Oostvleteren is dan weer een typisch zuur bier, ‘populair in de streek in de tijd van voor de oorlog’ (www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20140411_01064084).

De herdenking van de Groote oorlog levert de Westhoek-regio miljoenen op (zie www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20150408_01620302).

Grensbewakers uit DDR dronken stiekeme biertjes in West-Berlijn... Heidelbergerstrasse, ca. 1987. De oostelijke grensbewakers komen via een ladder naar de westkant om een Westduits biertje te drinken. (Privé-collectie Henry Losse)... Dat deze grens niet helemaal waterdicht was, blijkt uit opmerkelijke foto’s uit vermoedelijk de tweede helft van de jaren 80 met Oost-Duitse grensbewakers die stiekem over de Muur klommen. .. Henry Losse... vertelde in 2011 aan Boersma dat hij samen met een paar buurtgenoten de oostelijke grensbewakers zover had gekregen om een biertje te komen drinken bij de Kneipe op de hoek. “Maar we vroegen ze die grote machinegeweren aan de andere kant te laten, want die wilden we hier niet hebben. Ze gingen akkoord, klommen via een ladder naar onze kant en daar stonden we dan aan de Muur biertjes te drinken met elkaar. Ze genoten ervan, want wij hadden het echte lekkere Duitse bier. Dat hadden ze daar in het Oosten niet.”
Niet alleen de oorlog was toen koud in Berlijn, maar soms ook het bier (www.npogeschiedenis.nl/nieuws/2014/oktober/Grensbewakers-uit-DDR-dronken-stiekeme-biertjes-in-West-Berlijn.html).

vrijdag 9 november 2018

just no romance

Beer hunting in Portugal seemed like an exciting journey. But that’s because I didn’t do my homework. 
I chose Portugal over many other potential European destinations because of its literary history (Pessoa, Saramago, etc), rustic landscape, and isolated culture compared to the rest of the Mediterranean and Western Europe. And all these hopes proved true. But what I didn’t account for was how this might affect the beer culture. Also, it turns out that decades of rule by Salazar’snationalistic regime wasn’t great for beer culture either.
That’s not to say that Portugal doesn’t care for beer. In fact, they’re one of Europe’s biggest producers. 
Beer in Portugal has a long history, going as far back as the time of the ancient Roman province of Lusitania, where beer was commonly made and drunk. Portugal is among the 11 largest beer producers in Europe, and is the 7th largest European exporter of the product.
The word for beer in Portuguese is cerveja, coming from the Latin word cerevisia. Modern Portuguese breweries were started in Portugal in the 19th century. Portugal’s Estado Novo regime, headed by António Salazar, protected national industry from foreign control, including the beer sector, during his time in power. Brewing in Portugal was long dominated by two companies — Unicer - Bebidas de Portugal, S.A. and Sociedade Central de Cervejas, S.A. They were created from the remains of well-established Portuguese brewers after the 1974 military coup, when the industry was nationalized. Both were privatized in the 1990s. Between them, they control more than 90% of the Portuguese beer market.
What this very productive history of beer in Portugal lacks, however, is a fundamental lack of innovation and basic variety. In short, there’s a suspicious love of the norm. There’s just no romance (http://goodbeerhunting.tumblr.com/post/5532815242/beer-hunting-in-portugal-the-wisdom-of-the-hunt).

Portugal was tijdens mijn bezoek enkele jaren geleden geen bierwalhalla. Toch vond ik wat speciaalbier. Een lokale winkelier met souvenirs zoals keramiek en olijfolie en wijn, brouwde zelf bier. Het was een leuke ontmoeting. Iemand die een jaar of at later het land bezocht vond meer speciaalbier. Het is er dus wel degelijk te vinden! 

donderdag 8 november 2018

Obregado of da

Portugal has two main beers, Super Bock and Sagres, although the market has opened up to include other brands in a variety of flavours. Super Bock, made just north of Porto by the Unicer brewery, is the dominant brand, commanding around 40% of the market.

Portuguese phrases for ordering beer

Note: “Por favor” is acceptable as “please”. For a more polite form, say “se faz favor”.
  • Uma cerveja por favor – a beer please.
  • Duas cervejas por favor – two beers please.
  • Uma cerveja grande – a pint of beer (our you can ask for “uma caneca”).
  • Uma garrafa de Super Bock/Sagres – a bottle of Super Bock/Sagres.
  • Um copo de vinho tinto – a glass of red wine.
  • Um copo de vinho branco – a glass of white wine.
  • Uma cerveza bem fresca por favor – a very cold beer please.

The main brands of Portuguese beer

For a small country of 11 million people, Portugal has a surprising number of beer brands and breweries. The largest of these are the maker of Super Bock and Cristal, Unicer, and the maker of Sagres, Central de Cervejas.
The Empresa de Cervejas de Madeira makes the popular Coral beer brand.

Super Bock’s different beer types.

  • Original (5.0% ABV): A lager beer.
  • Classic (5.8% ABV): A strong lager beer.
  • Abadia (6.4% ABV): A dark, wheat-based beer.
  • Stout (5% ABV): A black beer.
  • Green (4% ABV): A sweet pils with lemon flavouring.
  • Sem Álcool: Non-alcoholic variant.

Different types of Sagres beer

  • Sagres (5.0% abv): is a pale lager (branca) made of 100% natural product.
  • Sagres Preta (4.3% abv): is a dark Munich type of beer, moderately rich, with a pleasant caramel “bouquet”.
  • Sagres Bohemia (6.2% abv): is an auburn beer, with an intense character, fruity aroma, creamy foam and a reddish amber colour. It was launched in 2005.
  • Sagres Radler (2,0% abv): is made from Sagres beer together with natural citron juice.
  • Sagres Sem Álcool (0,3% abv): is a light non-alcoholic beer.
  • Sagres Sem Álcool Preta (0,3% abv): is a non-alcoholic dark ale beer.

Different sizes of beer in Portugal

In recent years, small stubby bottles have become popular in Portugal – these are known as “mini” beers, generally with 20cl of beer in the bottle.
Whether in bottles or cans, the different sizes of beer generally match those in the UK.
When ordering draft beer, you need to know three main words – imperial, fino and caneca.

If you want a pint, order “uma caneca”

A caneca is a pint, or 500cl of beer, usually served in a handled jug but sometimes served in a pint glass.
If you are in a restaurant or café and you order a beer (“uma cerveja”), the waiter or barman will generally give you a 300cl or smaller glass of beer. This is known as “um imperial” in most parts of Portugal but also called “um fino” in the north.
In the north, “uma cerveja, se faz favor” will get you a “fino” by default. If you want a pint you should specifically ask for “uma caneca” or “uma caneca de Super Bock, se faz favor”.
In the Algarve, waiters may expect you to want a pint, because of all the English and Germans they are used to serving, so either ask for “uma caneca” or “um imperial”.
A bottle is “uma garrafa”, so to order a bottle of beer, ask for “uma garrafa de cerveja” or “uma garrafa de Sagres Preta”, and so on.
And just for reference, a tin is called a “lata”. So a can of beer is “uma lata de cerveja”.
Finally, you probably like your beer cold. If you want to order a beer that’s ice cold, ask for it to be “bem fresca”. Fresca means chilled, not fresh.

zaterdag 3 november 2018

OHIM: Heineken undercover

OHIM: DE GELE KANARIE MÉT RODE STER (https://www.mylifewithbeer.nl/ohim-de-gele-kanarie-met-rode-ster/) Rick Kempen schrijft op zijn blog over biercafé De Gele Kanarie. Die brouwerij tapt Heinekenbieren en heeft een brouwerij in de kelder, genaamd Hooiberg Brewery.

De naam is geïnspireerd op de Rotterdamse cabaretier Martin van Waardenburg die je kunt kennen van bijvoorbeeld Lunatik en De Marathon. In de film de Marathon wordt gesproken over een gele kanarie op de bar. Dit verwijst naar een gele kanarie met een biertje en zorgt bij iedereen voor een grote glimlach. En dat is dan ook precies de beleving die we van deze nieuwe zaak kunnen verwachten. (http://www.bierista.nl/biernieuws/actueel/de-gele-kanarie-rotterdam/)


De naam Hooiberg Brewery is een vette knipoog naar de brouwerij waarmee het begon, de Hooijberg brouwerij in Amsterdam... Let wel: Heineken baat het café niet uit, het speelt een faciliterende rol. Volgens mede-eigenaar van de Gele Kanarie Ron De Jong is dit het idee: door heel Europa ondernemers de kans geven een eigen brouwerijcafé te beginnen met hulp en ondersteuning van ‘s werelds op een na grootste brouwerijgroep.
Craft Acceleration
Waarom Heineken dit doet? Volgens woordvoerder Paul Weber “heeft de Nederlandse bierwereld het afgelopen decennium een prachtige revolutie meegemaakt”. Meer brouwerijen nieuwe smaken, merken en belevingen. “Het is de missie van Heineken om dat bierlandschap niet alleen voor de (speciaal)bierliefhebber maar voor iedere bierdrinker bekend te maken en te verbreden. Daartoe is ‘Craft Acceleration’ (werktitel) opgestart: eigendom van Heineken Nederland, maar een aparte entiteit dat zich volledig focust op lokaal speciaalbier.” Craft Acceleration: op internet vind je er vrijwel niets over, maar de opzet lijkt heel erg op die van Beerwulf: een zelfstandige operatie die volledig eigendom is van Heineken.
Paul Weber, die een waslijst vragen van mij kreeg over het Gele Kanarie concept, stuurde een ‘algemeen antwoord’ waaruit ik boven citeerde. Hij geeft nog meer informatie over het idee: “Wij helpen de ondernemer met het kopen en installeren van een brouwerij, het bedenken en brouwen van nieuwe lekkere recepten en met de verkoop en de distributie van de bieren. <…> De ondernemer is verantwoordelijk voor het brouwproces en de kwaliteit van het bier. Samen proberen we het merk tot een succes te maken. Daarmee maken we niet alleen onze droom waar, maar ook die van bareigenaren die met een uniek horeca concept een uniek bier in de markt kunnen zetten.” ....Ik vind het geheel wel spannend, en een interessanter antwoord op de uitdagingen van de bierrevolutie dan het simpelweg opkopen van kleine brouwerijen. Het zou mij niet verbazen als het Hooiberg Brewery concept inderdaad op grote schaal in Europa, en misschien wel de wereld, wordt uitgerold. Ook is het natuurlijk een listige manier om de bierrevolutie van binnenuit, en tamelijk risicoloos, te verkennen. (https://www.mylifewithbeer.nl/ohim-de-gele-kanarie-met-rode-ster/)

Het Hooiberg Brewery concept doet mij denken aan Carlsberg, die bij hun museum ook een minibrouwerij hebben:

The Jacobsen Brewhouse (Husbryggeriet Jacobsen in Danish) officially opened on the 31st of May, 2005. Its creation was intended to spearhead Carlsberg's renewed focus on specialty beers in response to the growing market segment sparked by the microbrewery movement. (https://en.wikipedia.org/wiki/Jacobsen_(beer))


Meer uitleg Craft Acceleration: “Horecaondernemer is verantwoordelijk”
“De ondernemer neemt de verantwoordelijkheid van het installeren van een brouwerij, het aannemen van een brouwer en het brouwen en verpakken van het bier. Dit kan onder begeleiding van het ‘Craft Acceleration’ – team. <…> Wij zullen dus niet op de stoel van de ondernemer plaatsnemen, maar slechts ondersteunen in aspecten waar wijzelf goed in zijn (denk daarbij aan onder meer ondersteuning door kennis en ervaring, hard en software in bruikleen, opleiding brouwer, aankoop en levering grondstoffen, maar daarnaast bv. ook ondersteuning door middel van kennis van marketing en de distributie en verkoop van bier). De ondernemer blijft echter verantwoordelijk voor het merk en zijn onderneming en is ook het gezicht naar buiten.”
“De ondernemer is verantwoordelijk voor het bedenken en ontwerpen van logo’s, website, huisstijl, etiketten en alles wat komt kijken bij een merk binnen de kaders van de wet en STIVA. Het team van ‘Craft Acceleration’ ondersteunt daarin, maar laat hen vrij in het ontwikkelen, tenzij de brouwer hulp of sturing behoeft.” (https://www.mylifewithbeer.nl/ohim-de-gele-kanarie-met-rode-ster/)

Over Craft Acceleration vind ik inderdaad niets, behalve iemands Linkdinpagina:
Ruben Woudenberg  ... Trade Marketeer Craft Acceleration at The HEINEKEN Company
Trade Marketeer Craft Acceleration
Dates EmployedJan 2018 – Present
Employment Duration10 mos
LocationZoeterwoude (https://www.linkedin.com/in/ruben-woudenberg-8a0aba11)

(https://www.linkedin.com/in/ruben-woudenberg-8a0aba11/?originalSubdomain=nl)


Heineken doet undercover al heel wat met Craft. Zo hebben ze naast De Gele Kanarie/ Craft Acceleration ook Brand met de jaarlijkse brouwwedstrijd. 

De Brand Bierbrouwwedstrijd bestaat sinds 2012 en heeft al veel mooie winnende bieren opgeleverd. (http://www.heinekennederland.nl/nieuws/2018/6/30/winnaar-brand-bierbrouwwedstrijd-2018)
(http://www.heinekennederland.nl/nieuws/2018/5/22/opnieuw-populaire-editie-brand-bierbrouwwedstrijd)

Net zoals thuisbrouwers, omarmt de Brand Bierbrouwerij het brouwen van speciaalbieren. Uit de gezamenlijke passie voor de ambacht van het brouwen ontstond de bierbrouwwedstrijd. De winnaar van deze wedstrijd mag in Wijlre, samen met de meesterbrouwer van Brand, zijn of haar bier brouwen. Voorgaande jaren waren dat Marc Vriens (Pilsener), Jacques Bertens (Zwaar Blond), Jeroen  Free (IPA en Session IPA), Bart Engel (Saison) en Dennis Pancras en Niels Bosman (Porter).(http://www.heinekennederland.nl/nieuws/2018/2/21/7e-brand-bierbrouwwedstrijd-gestart)

De Brand Bierbrouwwedstrijd heeft al vele succesvolle edities gekend. Voorgaande jaren wonnen Marc Vriens met Pilsener (2012), Jacques Bertens met Zwaar Blond (2013), Jeroen Free met IPA (2014), Bart Engel met Saison (2015) en Dennis Pancras en vorig jaar Niels Bosman met Brand Porter.
Bron: Heineken
(http://foodclicks.nl/nieuws/brand-bierbrouwwedstrijd-breekt-record-met-287-inschrijvingen.html)

En experimenteren ze meer met Heineken:


Ook hebben ze zich binnengekocht bij diverse kleine brouwerijen:

Heineken has made its third inroad into the South African craft beer market by acquiring a minority stake in 10 year old craft brewer Jack Black’s Brewing Co. from Diep River, a suburb in Cape Town, South Africa. After buying  Stellenbrau located in Stellenbosch, 50km east of Cape Town, in April 2017 (inside.beer, 10.4.2017) and Soweto Brewing Company from the namesake city southwest of the country’s  largest city Johannesburg in October 2017, this marks the third advance into the growing craft beer market on the southernmost tip of the African continent. In the last five years the number of craft breweries in South African has increased sevenfold to more than 205.
The most recent transaction, however, is different from the two before because Heineken does not buy the whole company but only enters into a partnership with a minority share.
Jack Black co-founder Ross McCulloch calls it a ‘distribution partnership’. He says on the Jack Black blog that “Heineken will acquire a minority share, so myself and my team (who are not going anywhere) will retain control over our heritage, our recipes, our day-to-day operations, and our company’s future direction.” (https://www.inside.beer/news/detail/south-africa-heineken-acquires-minority-stake-in-craft-brewer-jack-black.html)

Heineken acquires £40m stake in British beer brand Beavertown
Posted By: News Deskon: June 21, 2018In: Alcohol, Beverage, Business, Industries, Mergers & Acquisitions Print Email
London-based craft brewer Beavertown Brewery has sold a minority stake in its business to Heineken, providing a £40 million cash injection to build a new site. (https://www.foodbev.com/news/heineken-acquires-40m-stake-in-british-beer-brand-beavertown/)

Amsterdam, 4 May 2017 - Heineken N.V. ('HEINEKEN') (EURONEXT: HEIA; OTCQX: HEINY) today announces that it has acquired all the remaining shares in Lagunitas Brewing Company. To maintain the Lagunitas culture and free spirit, the company will continue to operate as an independent entity within HEINEKEN and will report within the HEINEKEN Americas Region.
Tony Magee, the founder of Lagunitas, will remain active as Executive Chairman of the company.  Tony will be supported by his current management team. In addition, Tony will take a leading advisory role to HEINEKEN and its Executive Team on the global and local craft strategy.
HEINEKEN has enjoyed a successful partnership with Lagunitas since 2015, when it acquired a 50% stake in the company. Since then Lagunitas has continued to outperform the US beer market, where craft beer now represents about 11% of total volume. Lagunitas is the market leader in the IPA segment, the fastest growing sub-segment within craft, and sold over 1 million hectolitres in 2016. HEINEKEN has helped to expand Lagunitas' international presence, including entry into new markets such as France, Mexico, Italy and Spain, and extended the brand's availability in markets including the UK, Canada, Netherlands, Sweden and Japan. Following this transaction HEINEKEN will accelerate the export of Lagunitas to many more markets around the world. (https://www.theheinekencompany.com/Media/Media-Releases/Press-releases/2017/05/2101895)


Heineken heeft craft brewers in het buitenland in eigendom zoals Monteith in Nieuw Zeeland:



Heineken is going to buy a 40% share in China’s leading brewer China Resources Beer Holding (CRH Beer) at a price of a $3.1 billion. The remaining 60% will stay with seller China Resources Enterprise (CRE), which will in turn buy 5.2 million Heineken shares for 464 million euros ($538 million) which corresponds to 0.9% of the total share value.
Both companies announced today that they have signed non-binding agreements to create „a long-term strategic partnership for Mainland China, Hong Kong and Macau“. As already reported earlier (inside.beer, 26.5.2018) both companies were in talks to combine their respective businesses in China but it was believed that Heineken would sell its Chinese business. The new move can be attributed as a success for Heineken Chairman of the Executive Board & CEO Jean-François van Boxmeer.
Instead of leaving the biggest beer market in the world like Japanese brewer Asahi, which sold its nearly 20% stake in Chinese brewer Tsingtao at the end of last year (inside.beer, 21.12.2017), the world’s second biggest brewer will now  achieve a combined Chinese beer market share of 26.6%, which makes it market leader in a market far ahead of Tsingtao and AB InBev, which have shares of the Chinese beer market of 17.5% and 16.1% respectively. (https://www.inside.beer/news/detail/china-heineken-buys-40-stake-in-chinas-leading-brewer.html)


Heineken, the huge Dutch brewer, has recently upped its acquisition game to keep pace with its competitors. Like AB Inbev, Heineken owns many “national” brews around the world from Haiti to Ethiopia to Laos. Heineken is also is owner of the Mexican brewer that owns Dos Equis XX, Sol and Bohemia. It also owns the other famous Dutch beer, Amstel.
It’s recent foray into US craft beer acquisitions included a stake in Lagunitas (CA), as well as Independence (TX) and lesser-known brewers Moonlight (CA) and Bellaire (MI). (https://craftsense.co/craft-beverage/infographic-craft-beers-owned-heineken/)

Heineken biedt ook ruimte voor stages:

Marketing Stage Brand
Bedrijf: HEINEKEN
Richting(en): Marketing / Product Management | Niveau: HBO & WO
Locatie: Zoeterwoude
Startdatum: 01 oktober 2014
Je stage
Tijdens jouw stage ben je verantwoordelijk voor ondersteuning aan specifieke Brand evenementen, waarbij verschillende activaties en activiteiten worden georganiseerd. Denk hierbij aan Carnaval, de Brand Bierbrouwwedstrijd, de Brand Proeflokalenmaand en een nieuwe introductie. De Brand Proeflokalen zijn de 250 beste ondernemers voor Brand binnen het horecakanaal. Voor deze Proeflokalen worden verschillende activiteiten en contactmomenten georganiseerd. Daarnaast ben je verantwoordelijk voor een onderdeel van de digitale communicatie van Brand. Tijdens deze stage ben je volwaardig lid van het Brand team en bieden we je de kans om in aanraking te komen met verschillende facetten van het Marketing werkveld. Zowel projectmanagement, executie van activaties, contact met verschillende ondernemers, trade marketing en sales behoren tot de dagelijkse werkzaamheden.
Je werkveld
Het Brand Marketing team is onderdeel van de afdeling Marketing van HEINEKEN Nederland, welke bestaat uit verschillende merken-teams. Op de afdeling bouwen we aan de merken Heineken, Amstel, Brand, Affligem, Wieckse, Desperados, Jillz en Strongbow Gold. Onze afdeling is verantwoordelijk voor de marketing (strategie en activatie) van het Brand merk in Nederland. Het merk Brand richt zich op bierliefhebbers die op zoek zijn naar variatie in smaak. Op de afdeling heerst een hands-on werkmentaliteit, met ruimte voor initiatief. (https://afstudeerstage.nl/stage/heineken/marketing-stage-brand)


Heineken laat craft beer toe op de Sub
Heineken en de Amsterdamse bier start-up Bottel slaan de handen ineen om lokale speciaalbieren naar de thuistap van Heineken te brengen.
10 augustus 2017 om 13:47
Nog niet eerder liet Heineken concurrentie toe op de Sub, de eigen thuistap van Heineken. Wel de merken die onder Heineken vallen zijn beschikbaar op de Sub. Bieren zoals Affligem, Brand of Desprados en daar komen nu 6 Amsterdamse brouwsels bij.
Pilot met Bottel
Het Amsterdamse bedrijf Bottel is degene die de Torps (de zogenoemde 2 liter fusten voor de Sub) vult en levert. Bottel levert al vers craft beer van 11 Amsterdamse brouwerijen thuis op eigen flessen. Bottel en Heineken zijn een pilot gestart in Amsterdam met de volgende Amsterdamse brouwers: De Prael, Two Chefs Brewing, Pontus, Walhalla, Bird Brewery en Gebrouwen door Vrouwen.
(https://www.biernet.nl/nieuws/heineken-laat-craft-beer-toe-op-de-sub)

Dus, alhoewel tijdens mijn studie het beeld was dat Heineken alle lokale brouwerijen ter wereld opkocht om Heineken te gaan brouwen ten koste van het lokale merk. Interbrew zagen we destijds als een brouwerij die lokale merken opkocht en die koesterden.  Ergens in de kwart eeuw tussen toen en nu is er het een en ander veranderd...

donderdag 1 november 2018

dus...



Van raaf tot mol (2015)

Van Mol tot Raaf
Bier in het Rijk van Nijmegen
Auteur(s): Twan Dohmen
Vormgever: Studio 0404
ISBN 9789460042553, paperback, volledig in kleur (14 x 21cm), 160 pagina’s
Nijmeegse mol, het oudst bekende stadsbier, was eeuwenlang een volksdrank. Tientallen brouwers in de benedenstad maakten dit witbier. Maar ook buiten de stad werd volop gebrouwen: Bergzicht uit Heumen werd zelfs de grootste brouwerij van Gelderland. Tot in Hongkong en Indonesië vond hun Nieuw Licht gretig aftrek. Daarna werd het stil. Tot vele jaren later De Raaf de eerste echte microbrouwerij van ons land werd. Het begin van een revival, want bier van eigen bodem is razend populair.
De Hemel was enige tijd de enige Nijmeegse stadsbrouwerij, maar heeft sinds kort collega-brouwers met mooie namen als Oersoep, Katjelam, de Brouwtoren, Donderwolk, Het Vaghevuur en Boer Koekoek. En in de directe omgeving brouwt D’n Drul lekkere Groesbeekse biertjes, terwijl ook Antonius in Alverna en de Wijchense Schòne van zich doen spreken.
Van mol tot Raaf is het eerste bierboek over de geschiedenis van bier in het Rijk van Nijmegen. Over het brouwersambt – het midde eeuwse gilde van de brouwers – en een nog altijd bestaand steunfonds voor weduwen en gepensioneerden uit de brouwerswereld. Over bierrevolutie en biercafés, en met veel aandacht voor brouwerijen in onze stad en regio (www.vantilt.nl/boeken/van-mol-tot-raaf/).

Dit boek heb ik geleend bij de bied. Voordeel is dat ze samenwerken en je dus vanuit zo'n beetje heel Nederland boeken kan 'bestellen'. 



Ik vond het wel een interessant boek over Nijmegen, al was het wel verwarrend dat er regelmatig weer in werd gegaan op her verleden. Steeds was er weer iets om het verleden op te rakelen. Persoonlijk had ik het fijner gevonden om iets van een historisch kader te lezen, zonder Summeriërs en dergelijke. Ook het algemene bierbrouwverhaal en de woordenlijst had van mij achterwege mogen blijven. IPAbieren nieuw? Dat is toch wel vreemd te noemen... voor een bierstijl die volgens de verhalen al van de tijd van de VOC is. Dat stoorde me trouwens ook aan het boek, die verschillende lettertype van kleine hoofdletters bij afkortingen zoals AB bij AB/InBev.

Witte Raaf is ook bekend in Haarlem, net zoals molbier op meerdere plaatsen in Nederland bekend is, bier is wat dat betreft een echt streekproduct. Over molbier had ik al vaak iets gehoord, maar kon dat niet plaatsen bij Nijmegen, nu dus wel. Raafbier kende ik wel, vanwege mijn bezoek destijds aan die brouwerij in Heumen (zie http://biervat.blogspot.nl/2015/05/graaf-van-heumen-en-nieuw-ligt-in.html). Die brouwerij net als het sinds 1999 in de Commanderie van St. Jan gevestigde 'Stadsbrouwerij De Hemel' . Ook Oersoep kende ik al (http://biervat.blogspot.nl/2014/09/oersoep.html).  Ook bij brouwerij Drul in Groesbeek ben ik al een keer geweest, al kan ik daar mijn blogbericht niet van terugvinden... (ik heb al zo veel brouwerijen bezocht).


Wat zeggen anderen?

Journalist en bierfanaat Twan Dohmen uit Cuijk dompelde zich onder in de Nijmeegse biergeschiedenis. Zijn nieuwste pennenvrucht Van Mol tot Raaf, bier in het Rijk van Nijmegen...Zeven bolgebuikte bourgondiërs lachen luid boven hun kroezen bier. Als enige stamgasten weggemoffeld in de krochten van een nachtelijk etablissement. Het drankgelach had zich zomaar kunnen afspelen in de Nijmeegse benedenstad anno 1700. Nu siert de prent de cover van het bierboek Van Mol tot Raaf, bier in het Rijk van Nijmegen. Bierkenner Twan Dohmen verdiepte zich vier jaar lang in de Nijmeegse bierbrouwgeschiedenis. Dohmen vertelt hoe een uitpuilende doos vol bierherinneringen hem aan het schrijven zette. “Eerder schreef ik al een boek over de biergeschiedenis in het Land van Cuijk. Een boek over Nijmegen stond altijd al op mijn verlanglijstje. Ik kreeg de beschikking over het archief van Cees van Leent. Een prachtig en minutieus bijgehouden naslagwerk over de Nijmeegse brouwerij De Raaf. Foto’s, bonnetjes, aantekeningen; alles zat erin. Hier moest ik wel iets mee doen. De complete Nijmeegse biergeschiedenis was nog nooit vastgelegd. Tot nu toe dan.” De Nijmeegse benedenstad was van 1600 tot 1800 de kraamkamer van vele populaire speciaalbieren. Dohmen vertelt: “In de benedenstad zaten wel vijftig brouwers bij elkaar op schoot. Bergzicht in Heumen was de grootste brouwerij van Gelderland. Hun bier Nieuw Licht was zelfs populair in Hong Kong en Indonesië. Rond 1850 kwam het pils op en verdween het speciaalbier naar de achtergrond. Bierpionier Herm Hegger blies de Nijmeegse biercultuur in 1985 nieuw leven in toen hij het witbier Witte Raaf ging brouwen. Nu zetelt hij met Stadsbrouwerij De Hemel in de Commanderie Sint Jan. Deze en nog veel meer verhalen vind je terug in mijn boek.” De bron van Dohmens bierfascinatie voert terug naar het Limburgse Ottersum. In café Old Inn werd zijn passie voor het gerstenat aangewakkerd. “Dit was begin jaren tachtig de enige kroeg in de omgeving waar je speciaalbier kon krijgen. Een Leffe Dubbel of Westmalle waren in die tijd een zeldzaamheid. De kroegbaas had ook verstand van zaken. Hij had bij ieder biertje een mooi verhaal. Sindsdien volg ik alle ontwikkelingen op biergebied.” Een van die trends is de opkomst van microbrouwerijen. Kleine, lokale brouwerijen met speciaalbieren die luisteren naar namen als Sexy Motherbocker, Toffe Fee of Zure Perzik. Een positieve ontwikkeling vindt Dohmen: “De elf Nijmeegse brouwerijen kunnen naast elkaar bestaan. Ze doen het allen op hun eigen manier. Dat levert veel lekkers op.”
Tot slot geeft Dohmen nog een biertip: “De Helse Engel van Stadsbrouwerij De Hemel vind ik een goed Nijmeegs biertje. Constant en krachtig. Maar ook Oersoep timmert aan de weg met de Hopfather. Qua bier staat Nijmegen echt op de kaart.” (http://brugnijmegen.nl/nieuws/tussen-helse-engels-en-toffe-fee%C3%ABn-1.5430163)


Van mol tot Raaf is het eerste bierboek over de geschiedenis van bier in het Rijk van Nijmegen.
Het boek gaat over het brouwersambt en een nog altijd bestaand steunfonds voor weduwen en gepensioneerden uit de brouwerswereld. Over bierrevolutie en biercafés, en met veel aandacht voor brouwerijen in onze stad en regio.
De Raaf
Nijmeegse mol, het oudst bekende stadsbier, was eeuwenlang een volksdrank. Tientallen brouwers in de benedenstad maakten dit witbier. Maar ook buiten de stad werd volop gebrouwen: Bergzicht uit Heumen werd zelfs de grootste brouwerij van Gelderland. Tot in Hongkong en Indonesië vond hun Nieuw Licht gretig aftrek. Daarna werd het stil. Tot vele jaren later De Raaf de eerste echte microbrouwerij van ons land werd. Het begin van een revival, want bier van eigen bodem is razend populair.
Nijmeegse stadsbrouwerij
De Hemel was enige tijd de enige Nijmeegse stadsbrouwerij, maar heeft sinds kort collega-brouwers met mooie namen als Oersoep, Katjelam, de Brouwtoren, Donderwolk, Het Vaghevuur en Boer Koekoek. En in de directe omgeving brouwt D’n Drul lekkere Groesbeekse biertjes, terwijl ook Antonius in Alverna en de Wijchense Schòne van zich doen spreken (www.nieuwsuitnijmegen.nl/Nieuws/3569/Nieuw-bierboek-vertelt-Nijmeegse-biergeschiedenis.html).

Huisbrouwerij Malpertuus
Pomona 15 Bemmel
Een echte aanrader, dit boek over de geschiedenis en de huidige bierbrouwerijen van de oudste stad van Nederland, ook al staat de Huisbrouwerij Malpertuus onder de rook van Nijmegen er helaas niet in! (www.facebook.com/HuisbrouwerijMalpertuus/)

EWVV S1 Afl. 11 - Alles over bier in Gelderland
In de 21ste eeuw is bier nog steeds mateloos populair, zeker bij feestjes en partijen. Ook het aantal bierbrouwerijen groeit. In 2013 waren er in Nederland nog 165 brouwerijen, terwijl er nu 312 zijn. Onze provincie is ook rijk aan brouwerijen en streekbieren. Zo heb je in Nijmegen onder andere brouwerijen als de Hemel, dat tevens een museum is, Katjelam, de Brouwtoren en Oersoep. In Huissen zit bijvoorbeeld Het roze varken, in Culemborg de Vrijstad, Wezep de Witte Leeuw, in Zaltbommel Orion en ook het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem heeft een eigen brouwerij.
Fonte: http://www.eenwagenvolverhalen.nl/Redactioneel/van-mol-tot-raaf-eerste-bierboek-over-het-rijk-van-nijmegen.html Redactioneel © Een Wagen vol Verhalen
(www.eenwagenvolverhalen.nl/Redactioneel/van-mol-tot-raaf-eerste-bierboek-over-het-rijk-van-nijmegen.html)

Bier gebrouwen in het Rijk van Nijmegen
Cuijk: Nijmeegsch Mol, een beroemd biertje van toen. Tientallen brouwers in de benedenstad maken dit witbier eeuwenlang. Bergzicht in Heumen groeit uit tot de grootste brouwerij van Gelderland. Tot in Hongkong en Indonesië weten ze het bier Nieuw Licht te waarderen. Jaren later is De Raaf de eerste, echte microbrouwerij van ons land.
De Hemel is lang de enige stadsbrouwerij, maar heeft sinds kort collega-brouwers met mooie namen als Oersoep, Katjelam, Brouwtoren, Donderwolk en Boer Koekoek.
Bier van eigen bodem is razend populair. Sinds kort brouwt D’n Drul lekkere Groesbeekse biertjes. Antonius in Alverna en Wijchense Schòne zijn andere nieuwe brouwers.
Twan Dohmen uit Cuijk schreef een bierboek over de geschiedenis van het bier in het Rijk van Nijmegen. Over het brouwerenambt - het middeleeuwse gilde van de brouwers - tot een nog altijd bestaand steunfonds voor weduwen en gepensioneerden uit de brouwerswereld. Met een overzicht van speciaalbierencafés en de huidige brouwerijen (www.mooilandvancuijk.nl/nieuws/
evenementen_nieuws/87048/van_mol_tot_raaf_door_twan_dohmen_uit_cuijk).

Van Mol tot Raaf - bier in het Rijk van Nijmegen
Twan Dohmen
Nederlandstalig | Paperback, 160 blz.
Vantilt, Uitgeverij | 2015 |
EAN: 9789460042553

Dit zijn nou niet echt reviews of onbevooroordeelde beoordelingen, het zijn enkel de presentaties van het boek van boekhandels... Die proberen het boek ook gewoon zo mooi mogelijk te omschrijven om het zo vel mogelijk te verkopen. Wel slim van brouwerij Maupertuus om er zo op te reageren en op die manier zich ook met het boek te verbinden. Ik weet niet of Bemmel in de buurt van Nijmegen ligt, maar ach het ligt dichter in de buurt dan hier.
De naam 'Van raaf tot mol' verwijst naar de bieren mol en (witte) raaf, maar tegelijk roept die naam bij mij de associatie op van onder de grond (de mol) en dood en verderf (de raaf)...